Selda Bağcan
Havva Selda Bağcan 14 Aralık 1948, Muğla doğumlu, Türk şarkıcı ve bestecidir. Çıkış yaptığı 1970 lerden itibaren Türkiye de ve dünya genelinde tanınarak Türk halk müziği ve Anadolu rock tarzlarında şarkılar yaptı. Şarkılarının bir kısmında siyasi ve toplumsal eleştirilere yer vererek protest müziğin ülkesindeki temsilcilerinden biri oldu.
Hakkında
1948 yılında, aslen Makedonyalı Türk göçmen bir ailenin çocuğu olarak Muğla da dünya geldi. Babasının tayini nedeniyle küçük yaşta Van a yerleşti ve 10 yaşına kadar orada yaşadılar. Türk halk müziğinin ve protest müziğin önde gelen adlarından biri olan Selda Bağcan, müzik yaşamına 1971 de Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Mühendisliği öğrencisiyken başladı. Çıkardığı ilk iki 45 lik plak bir milyon dolayında satılınca, meslek olarak müziği seçmeye karar verdi. Türkiye de ve başta Almanya olmak üzere dış ülkelerde çok sayıda konser verdi. 1972 de Bulgaristan da gerçekleştirilen Altın Orfe Festivali nde Türkiye yi temsil etti. Özellikle sol partilerin ve kuruluşların düzenlediği etkinliklerde konserler verdi. 1980 askerî darbesinin ardından üretimi sınırlanan sanatçı büyük sıkıntılar çekti. Hatta 24 Nisan 1984 te tutuklanarak, hapse atıldı. 1987 ye değin pasaport verilmediği için yurtdışı konserlerine ara vermek zorunda kaldı. 1986 yılında, yurt dışına çıkamamasına karşın, Peter Gabriel tarafından desteklenen Womad Vakfı nca düzenlenen Dünya Dans ve Müzik Festivali plağında bir şarkısıyla yer aldı. Aynı vakfın girişimleri sayesinde 1987 de yeniden pasaport alabilen sanatçı, 13 Haziran 1987 de Rotterdam Sanat Festivali ne, 19 Haziran 1987 Womad ve Glastonbury Festivali ne, 20 Haziran 1987 de Jubilee Gardens Festivali ne (Londra), 25 Haziran 1987 de Earls Court Festivali ne (Londra), 26 Haziran 1987 Capital Radio Festivali ne katılarak bir dizi konser verdi. 1988 de de dört ay süreyle Batı Avrupa da konserler gerçekleştirdi. 1989 da ve 1990 da da tüm Türkiye yi dolaşarak halka açık ücretsiz konserler verdi.
1990 yılında Hollanda da Rasa Organization (Interkultureel Centrum) un çağrılısı olarak Utrecht, Nijmegen, Tilburg kentlerinde ve Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti nde Prizren ve Priştine kentlerinde konserler gerçekleştirdi. Yine aynı yıl, yani 1990 da dört kez İsrail e giden sanatçı Acco Festivali nde Khanel Umdan adlı Osmanlı kalesinde ve Ehal Hatarbut konser salonunda iki konser ve iki televizyon programı gerçekleştirdi. Aynı yıl, Danimarka nın Århus kentinde Esintiler adlı festivalde şarkılar söyledi.
1992 yılında çıkan Ziller ve İpler albümündeki sözü Aysel Gürel şarkısı Ziller ve İpler ile 90 larda büyük başarı sağladı. Yine aynı yılda yapılan Kurşun Adres Sormaz adlı filmin müzikleri Selda Bağcan a aittir.
Canımı Yakanlar Baktı Dumana türküsünü Sivas Katliamı nda yaşamını yitirenlere ithaf etmiştir.
Selda Bağcan, 2000 yılında konser vermek üzere Antakya ya giderken trafik kazası geçirerek ağır yaralandı ve uzun süre tedavi gördü. Bedeninin birçok yerinde kırıklar oluşan Selda Bağcan, uzun süre çelik iskelet yardımıyla yürümek zorunda kaldı.
Selda Bağcan, protest müzik diye adlandırılan türde şarkılar besteleyip yorumlarken, aynı zamanda bilinen halk müziklerini de değişik biçimde yorumlamakla ün kazandı. Sanatçı İstanbul da oturmakta olup, sahibi olduğu plak şirketini yönetmektedir. Ayrıca Selda Bağcan ın İnce İnce adlı şarkısı bir oyununda kullanılıyor
2010 Grammy Ödülleri ne en iyi rap albümü ve en iyi rap performansı dallarında aday gösterilen Brooklynli hip-hop sanatçısı Mos Def, son albümü The Ecstatic te yer alan Supermagic adlı parçada İnce İnce Bir Kar Yağar türküsünü kullandı. Selda Bağcan ın 1976 da piyasaya sürdüğü Türküola albümünde yer alan Aşık Mahzuni Şerif in İnce İnce Bir Kar Yağar türküsü, Electronic Arts adlı oyun şirketinin piyasaya sürdüğü Skate 2 oyununda da Mos Def uyarlamasıyla yer aldı. Gerçek adı Dante Terrell Smith-Bey olan Amerikalı aktör ve müzisyenin albümünde bu türküyü kullanması, albüm kritiklerinde Bağcan dan bahsedilmesine, birçok müzik dergisinde Selda Bağcan adının geçmesine yol açtı.
İspanyol müzik araştırmacısı Vicente Fabuel in Selda Bağcan hakkındaki yorumu ise şöyle: Türk vokalisti Selda, doğu kültüründen çıkmış sayılı efsanevi kadın seslerden biridir. O büyük çöllerin ortasında az bulunur vahalar gibidir. Bir insan nasıl bu kadar çevik, bu kadar derin, bu kadar yaratıcı ve bu kadar hissederek şarkı söyleyebilir.
Times dergisinin Dünya Müziğinde Yaşayan Efsane ve Tarihi Kadın Şarkıcılar listesinde Selda Bağcan da yer almaktadır.
30 Mayıs 2015 tarihinde İstanbul Sarıyer de Ekşi Fest 2015 te İsrailli müzik grubu Boom Pam ile birlikte sahne alan Selda Bağcan uzun süre ayakta alkışlandı. Yüzüklerin Efendisi nin Frodo su Elijah Wood usta sanatçıya olan hayranlığını dile getirerek ilk kez sahnede yan yana gelmişlerdir.
Klasik eserlerin yer aldığı 40 Yılın 40 Şarkısı albümü büyük ilgi gören Selda Bağcan 3 Haziran Cuma akşamı İspanya nın Barselona şehrinde düzenlenen Primavera Sound 2016 festivalinde sahne aldı.
Diskografisi
45 likler
Katip Arzuhalim Yaz Yare Böyle / Mapusanede Mermerden Direk (1971)
Tatlı Dillim Güler Yüzlüm / Mapusanelere Güneş Doğmuyor (1971)
Çemberimde Gül Oya / Toprak Olunca (1971)
Adaletin Bu Mu Dünya / Dane Dane Benleri (1971)
Seher Vakti / Uzun İnce Bir Yoldayım (1971)
Yalan Dünya / Kalenin Dibinde (1972)
Eyvah Gönül Sana Eyvah / Zalim Sevgililer Bu Sözüm Size (1972)
Bölemedim Felek İle Kozumu / Bülbül (1973)
Gesi Bağları / Altın Kafes (1973)
Nem Kaldı / Rabbim Neydim Ne Oldum (1974)
Aşkın Bir Ateş / O Günler (1974)
Anayasso / Bad-ı Sabah (1974)
Dostum Dostum / Yuh Yuh (1975)
Kaldı Kaldı Dünya / İzin İze Benzemiyor (1975)
Görüş Günü / Şaka Maka (1976)
Almanya Acı Vatan / Kıymayın Efendiler (1976)
Aldırma Gönül Aldırma / Suç Bizim (1976)
Albümleri
Türkülerimiz 1 (1974) (yeniden yayımlanışı: 1995)
Türkülerimiz 2 (1975) (yeniden yayımlanışı: 1996)
Türkülerimiz 3 (1976) (yeniden yayımlanışı: 1998)
Türkülerimiz 4 (1977) (yeniden yayımlanışı: 1999)
Türkülerimiz 5 (1978) (yeniden yayımlanışı: 2001)
Türkülerimiz 6 (1979) (yeniden yayımlanışı: 2006)
Türkülerimiz 7 (1980)
Türkülerimiz 8 (1982)
Türkülerimiz 9 (1983)
Türkülerimiz 10 (1985)
Dost Merhaba (1986)
Yürüyorum Dikenlerin Üstünde (1987)
Özgürlük ve Demokrasiyi Çizmek (1988)
Felek Beni Adım Adım Kovaladı (1989)
Anadolu Konserleri: Müzikteki 20 Yılım (1 ve 2) (1990)
Ziller ve İpler - Akdeniz Şarkıları 1 (1992)
Uğur lar Olsun (1993)
Koçero (Ahmet Kaya ile birlikte) (1994)
Çifte Çiftetelli - Akdeniz Şarkıları 2 (1997)
Ben Geldim (2002)
Deniz lerin Dalgasıyım (2004)
Güvercinleri de Vururlar (2009)
Halkım (2011)
40 Yılın 40 Şarkısı (2014)
Selda Bağcan Remix (2017)
40 Yılın 40 Şarkısı, Vol. 2 (2020)
Müzik videoları
Ah Yalan Dünya
Dön Gel Birtanem
Ziller ve İpler
